Show download pdf controls
  • Kä cï gɔ̈ɔ̈r ba ke dhil muk apieth

    Yen akkɔr ba Waragɛɛk de kä cï gɔ̈ɔ̈r aba ke dhil ya muk në run yiic ke dhiëc (në yic pacɔ̈k) gɔ̈l në kööl ëtɛ̈ɛ̈u yïn adhuknhom de awata ɣöt. Kä cï gɔ̈ɔ̈r alëu bë ke yiic näŋ wël ke kä cï luɔ̈ɔ̈i, amät nhom de wëu cï luɔ̈ɔ̈i ku waragɛɛk ke kä cï luɔ̈ɔ̈i. Yïn bë waragɛɛk thiek yiic yök në biäk de luɔ̈i de adhuknhom de awata në thök de ruɔ̈n.

    Kë wël cï määt yiic, tïŋ ke në Kä cï gɔ̈ɔ̈r yiic ba ke muk- nyooth ke pacɔ̈k (PDF, 894KB)This link will download a file.

    Në ye apämë:

    Yic thiek de muŋ de Kä cï gɔɔ̈ɔ̈r

    Muŋ de kä cï gɔ̈ɔ̈r e yï kuɔny ku dujiɛ̈m de nhom duɔ̈n de awata:

    • ago yic de wɛ̈t ca gɔ̈ɔ̈r në wëu ca yök ku wëu ca ke luɔ̈ɔ̈i nyuɔɔth
    • ajuiir de adhuknhom de awata
    • ee yï cɔk yök kä tiŋ röth në yin
    • alëu bë wël ca yiɛ̈n wɔ në adhuknhom de awatadu yic cɔk ye yic (të ŋëi wɔ yi thiɛ̈ɛ̈c)
    • ee kä juëc lëu bïk röth wuɔ̈ɔ̈c nyaai në juiɛr de yic luɔ̈i
    • ee jam cɔ̈k piny në kaamda
    • nyaaië kä lëu bïk kuënycök de kä kɔɔr keek yiɛ̈n jam
    • acïï yin e cɔk kum.

    Muŋ de kä cï gɔ̈ɔ̈r e ciin de wëu cɔk koor në biäk de kuënycök de luɔ̈i de awata. Na luɔ̈ɔ̈ië wɔnë dujiɛ̈m de nhom de awata, ëka lëu kaamdu tek yic në juiɛ̈ɛ̈r de kä cï gɔ̈ɔ̈r. Ekenë e yï yiɛ̈n kaam bïn kë ye këdu thiɛ̈c bë dhuɔ̈k yï.

    Tïŋ ëya:

    Lëu bë kä cï gɔ̈ɔ̈r muk në kaam yïndë

    Në käŋ kedhiɛ, yïn bë wël kuɔ̈n cï gɔ̈ɔ̈r muk apieth në run kee dhiëc gɔ̈l në kööl etɛ̈ɛ̈u yin adhuknhom de awata ɣöt.

    Anɔŋ kɔ̈k ye röth looi. Të yïn:

    • të kɔɔr yïn wëu në käŋ kɔ̈ɔ̈th ku nhïïm lɔ piny ne ciinden – muk kä cï gɔ̈ɔ̈r në run ke dhiëc gɔ̈l në run e jiɛ̈ië këdu në run yiic ke dhiëc
    • käŋ yök ka cï ŋuï wei – muk kä cï gɔ̈ɔ̈r në run ke dhiëc të cine nyic kë cïn kë beer bɛ̈n bëi thïn në capital gains tax (CGT) lëu bë yiɛ̈n ya
    • teer kenë wɔ ayee-muŋ de kä ci gɔ̈ɔ̈r kony në kaam tɔ̈ tueŋ    
      • në run ke dhiëc cï lɔ në kaam etɛ̈ɛ̈u yïn adhuknhom de awata ɣöt
      • në run kee dhiëc cenë kë teerë cɔ̈k piny.
       

    Cɔ̈ɔ̈k de kä cï gɔ̈ɔ̈r

    Ye kä cï gɔ̈ɔ̈r muk apieth në waragɛk yic ka në adil de tɔ̈ɔ̈u yic. Kä ca ke tɛ̈ɛ̈u në waragɛɛk yiic ka në adïl de tɔ̈ɔ̈u yiic abë dhil ya yith, ku ye kë kä thɛɛrku kënë ke wel kɔ̈ɔ̈th.

    Athöl ku yin ba kä cï gɔ̈ɔ̈r ya tɔ̈ɔ̈u në ɣɔ̈n juëc wääc yiic.

    Waragɛɛk ku abë dhil tɔ̈ në thoŋ de Deŋlith ayin ya kä eke ŋɛ̈i ke luɔ̈ɔ̈i paan peei cie Ɣothralia.

    Na kɔɔr bë naŋ kä dhuk kë yï, ke yïn bë kä cï gɔ̈ɔ̈r dhil muk ago ke ya nyuɔɔth në biäk de kä kɔɔr bë dhuɔ̈k yin. Kä cï gɔ̈ɔ̈r aaye ya kä bɛ̈n në kä luɔ̈ɔ̈i biyic. Wereŋ de kä cï luɔ̈ɔ̈i biyic ee yilä:

    • ee yic naŋ rin ke raan ka akut de ɣööc
    • ciin de wëu ci luɔ̈ɔ̈i
    • kä eke ɣɛ̈ɛ̈cë ke
    • pɛɛi nïn de ɣööc ka looi biyic
    • pɛɛi nïn de waragɛk.

    Anyooth ke kä cï gɔ̈ɔ̈r ba ke muk

    Anyooth ke kä cï gɔ̈ɔ̈r ba ke muk anɔŋ yiic:

    • ciin de wëu cï bɛ̈n ka amatnhom de wëu, enɔŋ akut duɔ̈n de luɔ̈i ku ya ajuiir de Services Australia
    • waragɛɛk ke ciin de wëu enɔŋ bankdu ku ɣɔ̈n ke tɔ̈ɔ̈u ke wëu nyooth cïïn dɛ̈ de wëu ye bɛ̈n në kaŋ kɔ̈ɔ̈th
    • wereek ke kë yë yök në käŋ kɔ̈ɔ̈th
    • amätnhom de ciin de wëu ye bɛ̈n në tarjirdu yic
    • wereek de ka cï luɔ̈ɔ̈i ka kä ci ɣɔ̈ɔ̈c ku kä ci ɣääc
    • waragɛɛk de kä cï ke luɔ̈ɔ̈i ka kä kɔɔr bë ke dhuɔ̈k yïn
    • kä cï ruk
    • waragɛɛk ku kä cï gɔ̈ɔ̈r ke juur de bɛ̈i.

    Na ye kë cï luɔɔ̈ɔ̈i në kɔ̈ɔ̈r de kä ke-luɔ̈inciin de 300, ke yï bë kë ye nyuɔɔth dhil gäär piny tɔ̈ kɔr yine bë ke wëuke dhuɔ̈k yin.

    Na nɔŋ baai-ka kä dït kɔ̈k yïn ya, wëu cä ke tɔ̈ɔ̈u ye dhieeth- ke them ba kä ci gɔ̈ɔ̈r yab muk nëgö yïn lëu ba wëu yök në ke kɔ̈ɔ̈th të thɛɛ kɔ̈k. Muŋ de waragɛɛk ku kä cï gɔ̈ɔ̈r në gölde algo cuɔ̈k nhom dɛɛr piny në awata yic.

    Na kɔɔr bë käku yup kɔ̈ɔ̈th kä ke luɔ̈i, kä cït yi laptop, ke yin bë kä cï gɔ̈ɔ̈r dhil muk në run ke dhiëc në kaam ë kɔɔr yï adhuk nhom den, ekënë anɔw yic:

    • waragɛɛk ke kä cï ɣääc ku tɛ̈ɛ̈u de nhom piny de käŋ
    • kä nyooth kɔ̈ɔ̈r de yic de reec de kä lëu bë dhuɔ̈k ciɛ̈ɛ̈n.

    Wɔ lëu buk yïn thiɛ̈c në kä cï gɔ̈ɔ̈r në run yiic ke dhiëc, yen athiek yic ba waragɛɛk ku ya ya muk apieth ago kä kɔɔr bë dhuɔ̈k yïn ya gël kɔ̈ɔ̈th.

    Tïŋ ëya:

    myDeductions löny de muŋ de kä cï gɔ̈ɔ̈r

    Kä cï gɔ̈ɔ̈r alëu bïk tɔ̈ ne kɔ̈k yiic acie waragɛɛk ke pɛ̈c. myDeductions etöŋ de kä cï gɔɔr yenë käŋ tɔ̈ɔ̈u ku ye dac yök etɛ̈ɛ̈n ye kënë yic.

    Kä ca ke tɔ̈ɔ̈u në ɣän kedhiɛ aaye ku k gam, agut atiɛpaai ke kä ci luɔ̈ɔ̈i.

    Akuut kɔ̈k ke tarjiir alëu bïk kä ken tɔ̈ɔ̈u ëtɛ̈ɛ̈n në ke ɣänkë ka kɛɛn kä cï luɔ̈ɔ̈i ku ka cï bɛ̈n thïn.

    Yïn lëu kä kuɔ̈n cï gɔɔr tääu në ɣön cɔl myDeductions ku thiäŋ yic në myTax adhuknhom de awata. Na ye agut de luɔi de adhuknhom de awata, ke yïn lëu kä ku ke adhuknhom de awata tuɔ̈ɔ̈c në email enɔŋ keek.

    Yen myDeductions ee yï cɔk tɔ̈u kä cï gɔ̈ɔ̈r të tök në ruɔ̈n yic në:

    • kä cï ke luɔ̈ɔ̈i ke luɔ̈i kedhiɛ (nɔŋ yic cäth de riäi)
    • ciin ye wëu dhiëëth ku kë ye yök në käŋ kɔ̈ɔ̈th
    • miɔc ku kä ye gäm
    • ciin de luɔi de kä ke awatak
    • ka ye tarjir ke läär biyic ku kä ye ke bɛ̈i
    • kɔ̈k ye bɛ̈ibei.

    Watch: A quick demonstration of myDeductions

     

    Tïŋ ëya:

    Muŋ de kɔ̈k wei

    Muŋ de kɔ̈k wei aatɔ̈ ago kë kaŋ cɔk piɔl yiic- aacï yï ëcɔk lɔ bä ke miɛ̈ɛ̈t bei.

    Në thɛɛ kɔ̈k yïn cïï lëu bë thiɛ̈c waragɛɛk de kä ca ke luɔ̈ɔ̈i, ku yïn lëu bë dhiäc ke thiɛcë të cïn kaŋ luɔ̈i thïn ku kë kɔɔr bë luɔ̈i yïn.

    Na kënë waragɛɛk yök enɔŋ akuut eke luï në yïn, ke yïn dhiac ke yï lääu bä thiɛ̈c në kä bë dhuɔ̈k yi ku wɔ lëu buk yï miɔ̈ɔ̈c të cï wɔ gam në kä ca ke bɛ̈i në biäk në wëu ca ke luɔ̈ɔ̈i ku kë ye nyin yi alëu bë yiɛ̈n yïn. Kä ye kɔɔr në biäk de kä ca ke luɔ̈i enɔŋ yic kan de bank ka credit card waragɛɛk nyooth kë cï luɔ̈ɔ̈i, thaa ë gɛ̈më ye ku kë eloi në ye ku agut waragɛɛk kɔ̈k nyooth kä ci ɣɔ̈ɔ̈c ku kä cï ɣääc.

    Na cä wëu gam nyin enɔŋ akuut ke ɣööc ku ɣɔɔc ku cïn waragɛɛk ye ke nyuɔɔth, ke yin cï bɛ̈n kä cï thiɛ̈ɛ̈c wu bë ke dhuɔ̈k yin.

    Määr ka kä ci gɔ̈ɔ̈r cï riääk

    Na cï kä cï gɔ̈ɔ̈r määr ka cïk riääk, cit man na ci kë cït aboor kaŋ riɔ̈ɔ̈k, ke yïn lëu ba dhiäc ke yï thiɛ̈c në kä bë dhuɔ̈k yïn në biäk de kä cï ke luɔ̈ɔ̈i kɔ̈ɔ̈th. Të cïï lëu bä:

    • waragɛk de kä cï gɔ̈ɔ̈r ci määr gam
    • nyuɔ̈thë wɔ në yic pacɔ̈k e kaŋ mär ëdë ku ye ŋö eca looi bik kë cuɔ̈k mär ku dhiɛc ke nuän yïn bä kä cï gɔ̈ɔ̈r cuɔ̈k muk.

    Tïŋ ëya:

      Last modified: 16 Jul 2021QC 66424